Τι να κάνετε σε περίπτωση καρκίνου του στόματος

Συνοπτικά βασικά στοιχεία

• Ορισμός: Ο καρκίνος της στοματικής κοιλότητας αναφέρεται σε έναν κακοήθη όγκο στο στόμα και το λαιμό που μπορεί να εξαπλωθεί μέσω των λεμφαδένων και της κυκλοφορίας του αίματος, οδηγώντας έτσι σε μεταστάσεις σε άλλα όργανα.
• Συμπτώματα: Τα πρώτα σημάδια του καρκίνου του στόματος μπορεί να είναι λευκές, κόκκινες ή γκρι κηλίδες που δεν μπορούν να αφαιρεθούν, καθώς και τραχιές ή σκληρυμένες περιοχές. Το μούδιασμα μπορεί επίσης να είναι ένδειξη καρκίνου του στόματος.
• Αιτίες: Το κάπνισμα και η τακτική κατανάλωση αλκοόλ μπορούν να αυξήσουν δραστικά τις πιθανότητες εμφάνισης καρκίνου του στόματος. Η κακή στοματική υγιεινή, οι λοιμώξεις από τον ιό HPV και ο συνεχής ερεθισμός του στοματικού βλεννογόνου μπορούν επίσης να προκαλέσουν την ανάπτυξη καρκινικών όγκων.
• Διάγνωση: Ο γιατρός εξετάζει διεξοδικά την στοματική κοιλότητα και τον λαιμό και λαμβάνει δείγμα ιστού. Εάν ο γιατρός σας υποψιάζεται καρκίνο της στοματικής κοιλότητας, θα πραγματοποιηθούν και θα εξεταστούν μαγνητικές τομογραφίες ή αξονικές τομογραφίες.
• Θεραπεία: Συνήθως απαιτείται χειρουργική επέμβαση για την αφαίρεση του όγκου. Αυτή μπορεί να συνδυαστεί με ακτινοθεραπεία και/ή χημειοθεραπεία.
• Πρόγνωση: Όσο νωρίτερα εντοπιστεί ο καρκίνος της στοματικής κοιλότητας, τόσο καλύτερες είναι οι πιθανότητες ανάρρωσης. Το μέσο ποσοστό επιβίωσης πέντε ετών είναι 50%.
• Προληπτικά μέτρα: Αν δεν θέλετε να αναπτύξετε καρκίνο της στοματικής κοιλότητας, σταματήστε οπωσδήποτε το κάπνισμα και μειώστε στο ελάχιστο την κατανάλωση αλκοόλ. Επιπλέον, η σχολαστική στοματική υγιεινή και οι τακτικές εξετάσεις είναι επίσης σημαντικές.

Ορισμός του καρκίνου της στοματικής κοιλότητας

Για να ορίσουμε τον καρκίνο της στοματικής κοιλότητας, πρέπει πρώτα να κατανοήσουμε τι είναι ακριβώς ο καρκίνος. Όλοι έχουν ακούσει για τον καρκίνο και γνωρίζουν ότι είναι μια σοβαρή και εξουθενωτική ασθένεια. Ωστόσο, τα αίτια του καρκίνου δεν είναι πάντα σαφή.

Παρέκβαση: Τι είναι ακριβώς ο καρκίνος;

Τα κύτταρα του σώματός μας ανανεώνονται συνεχώς – μερικά πιο γρήγορα, μερικά πιο αργά. Τα παλιά κύτταρα πεθαίνουν και αντικαθίστανται από νεότερα με την ίδια γενετική πληροφορία. Αυτή είναι μια απολύτως φυσιολογική λειτουργία του σώματος. Ο καρκίνος αναπτύσσεται όταν συμβαίνει μια ανισορροπία και τα κύτταρα με αλλοιωμένη γενετική πληροφορία δεν αναγνωρίζονται και δεν καταστρέφονται από τον οργανισμό. Αυτά τα αλλοιωμένα καρκινικά κύτταρα πολλαπλασιάζονται ταχύτερα από τα μη καρκινικά, αντικαθιστώντας σταδιακά τα υγιή κύτταρα. Επιπλέον, αυτά τα μεταλλαγμένα κύτταρα δεν πεθαίνουν όταν πρέπει και πολλαπλασιάζονται ανεξέλεγκτα.

Γίνεται επικίνδυνο όταν τα καρκινικά κύτταρα – που δεν αναγνωρίζονται από το ανοσοποιητικό σύστημα – αρχίζουν να εξαπλώνονται σε άλλα μέρη του σώματος μέσω της κυκλοφορίας του αίματος ή του λεμφικού συστήματος και αναπτύσσονται ως μεταστάσεις σε ζωτικά όργανα, εμποδίζοντας έτσι τη σωστή λειτουργία τους. 

Τι είναι ακριβώς ο καρκίνος της στοματικής κοιλότητας;

Ο καρκίνος της στοματικής κοιλότητας (τεχνικός όρος: καρκίνωμα πλακωδών κυττάρων του στόματος) αναφέρεται σε έναν κακοήθη όγκο στη στοματική κοιλότητα και στο λαιμό. Στο 95% των περιπτώσεων, ο καρκίνος προέρχεται από το πλακώδες στρωματοειδές επιθήλιο, το ανώτερο στρώμα του στοματικού βλεννογόνου.

Οι μεταστάσεις συχνά αναπτύσσονται στους λεμφαδένες. Ωστόσο, οι μεταστάσεις μπορούν επίσης να σχηματιστούν σε άλλα όργανα μέσω της κυκλοφορίας του αίματος – για παράδειγμα στους πνεύμονες, το ήπαρ και τα επινεφρίδια.

Αυτές οι εικόνες δείχνουν το καρκίνωμα των πλακωδών κυττάρων του στόματος ως φωτογραφία και ως εικόνα ηλεκτρονικής μικροσκοπίας σάρωσης (SEM). Στην τελευταία, μπορείτε να δείτε καθαρά ότι τα καρκινικά κύτταρα αναπτύσσονται ανεξέλεγκτα και εκτοπίζουν τον υγιή ιστό.

Συχνότητα του καρκίνου της στοματικής κοιλότητας

Τα καρκινώματα των πλακωδών κυττάρων του στόματος αντιπροσωπεύουν περίπου το 5% όλων των κακοήθων όγκων. Στη Γερμανία, περίπου 12.000 άτομα διαγιγνώσκονται με καρκίνο της στοματικής κοιλότητας κάθε χρόνο. Στην Ελβετία, ο αριθμός αυτός είναι περίπου 1.200. Επιπλέον, περίπου τα δύο τρίτα των ατόμων που προσβάλλονται είναι άνδρες. Ωστόσο, ο αριθμός των γυναικών που αναπτύσσουν την ασθένεια αυξάνεται. Στους άνδρες, τα καρκινώματα του στοματικού επιθηλίου είναι οι έβδομοι πιο συχνοί κακοήθεις όγκοι – στους άνδρες κάτω των 50 ετών, ο καρκίνος της στοματικής κοιλότητας είναι δεύτερος μετά τον καρκίνο των όρχεων.

Οι άνθρωποι με τον υψηλότερο κίνδυνο είναι οι άνδρες ηλικίας μεταξύ 55 και 65 ετών και οι γυναίκες ηλικίας μεταξύ 50 και 75 ετών. Ωστόσο, ένας αυξανόμενος αριθμός νέων ανθρώπων αναπτύσσει καρκίνο της στοματικής κοιλότητας – για παράδειγμα, στην ηλικία των είκοσι και των τριάντα ετών. Περίπου το 10% των ατόμων που προσβάλλονται είναι κάτω των 50 ετών κατά τη στιγμή της διάγνωσης. Ο καρκίνος της στοματικής κοιλότητας είναι πολύ σπάνιος στα παιδιά.

Παγκοσμίως, περίπου 200.000 έως 350.000 άτομα διαγιγνώσκονται με καρκίνο της στοματικής κοιλότητας κάθε χρόνο – και ο αριθμός αυτός αναμένεται να αυξηθεί στο μέλλον. 

Πρόγνωση: Ποιες είναι οι πιθανότητες ανάρρωσης από τον καρκίνο του στόματος;

Όσο νωρίτερα εντοπιστεί ο καρκίνος του στοματικού κοιλώματος, τόσο καλύτερες είναι οι πιθανότητες ανάρρωσης. Στην πραγματικότητα, ο καρκίνος του στοματικού κοιλώματος μπορεί να θεραπευτεί στο 80 έως 90 τοις εκατό των περιπτώσεων, εάν εντοπιστεί νωρίς. Ωστόσο, το 70 τοις εκατό των καρκινωμάτων πλακωδών κυττάρων του στοματικού κοιλώματος διαγιγνώσκονται μόνο σε προχωρημένο στάδιο, γεγονός που καθιστά τη θεραπεία πιο δύσκολη και λιγότερο αποτελεσματική. Μελέτες δείχνουν ότι συχνά παρατηρείται υποτροπή εντός δύο ετών σε άτομα που αρχικά ανταποκρίθηκαν καλά στη θεραπεία. Και πάλι, ο κίνδυνος αυτός είναι πολύ υψηλότερος εάν ο καρκίνος της στοματικής κοιλότητας βρίσκεται ήδη σε προχωρημένο στάδιο κατά τη διάγνωση.

Δυστυχώς, δεν είμαστε σε θέση να κάνουμε γενικές προβλέψεις σχετικά με τη διάρκεια και την αποτελεσματικότητα των θεραπειών, καθώς αυτές εξαρτώνται από πολλούς ατομικούς παράγοντες.

Ωστόσο, οι βασικοί παράγοντες που επηρεάζουν την πρόγνωση είναι:

• Το μέγεθος του όγκου
• Η εξάπλωση της νόσου (ειδικά η ανάπτυξη μεταστάσεων στους λεμφαδένες)
• Η επιθετικότητα του όγκου

Προσδόκιμο ζωής των ατόμων με καρκίνο της στοματικής κοιλότητας

Η τιμή που χρησιμοποιείται συνήθως για να υποδείξει τις πιθανότητες επιβίωσης των ασθενών με καρκίνο είναι το μέσο ποσοστό επιβίωσης πέντε ετών. Αυτή η τιμή υποδεικνύει το ποσοστό των ασθενών που εξακολουθούν να ζουν πέντε χρόνια μετά τη διάγνωση της νόσου. Για τους ασθενείς που έχουν διαγνωστεί με καρκίνο της στοματικής κοιλότητας, η τιμή αυτή είναι 50%. Αυτό σημαίνει επίσης ότι το 50% των διαγνωσθέντων θα πεθάνουν από την ασθένεια εντός πέντε ετών. Το άλλο 50% είτε θεραπεύεται είτε ζει περισσότερο από πέντε χρόνια παρά τον καρκίνο της στοματικής κοιλότητας.

Συμπτώματα: Πώς ανιχνεύεται ο καρκίνος της στοματικής κοιλότητας;

Ο καρκίνος της στοματικής κοιλότητας εμφανίζεται σε διάφορα στάδια εξέλιξης. Για να αναγνωρίσετε την ασθένεια όσο το δυνατόν νωρίτερα, πρέπει να γνωρίζετε τα προειδοποιητικά σημάδια. 

Πρώτα σημάδια καρκίνου του στόματος

Αυτά τα σημάδια μπορεί γενικά να υποδηλώνουν την ανάπτυξη καρκίνου του στόματος:

• Κηλίδες στην στοματική κοιλότητα: Πρέπει οπωσδήποτε να προσέχετε τις λευκές, γκρι ή κόκκινες κηλίδες στην στοματική κοιλότητα που δεν μπορούν να αφαιρεθούν. Πολλοί άνθρωποι τις θεωρούν σημεία πίεσης που προκαλούνται από οδοντοστοιχίες ή τραυματισμούς από το δάγκωμα. Εάν αυτές οι κηλίδες δεν εξαφανιστούν εντός περίπου 14 ημερών, πρέπει οπωσδήποτε να τις ελέγξετε από τον γιατρό σας.
• Τραχιά, σκληρά σημεία στο στόμα
• Μούδιασμα στα χείλη, τα δόντια ή τη γλώσσα
• Κακή αναπνοή
• Αιμορραγία (χωρίς τραυματισμό του στοματικού βλεννογόνου)
• Πόνος κατά τη μάσηση ή την κατάποση
• Υπερβολική ροή σάλιου
• Πληγές που αιμορραγούν εύκολα αλλά δεν επουλώνονται
• Οίδημα στο στόμα
• Αίσθηση ξένου σώματος στην στοματική κοιλότητα
• Μούδιασμα που περιορίζει την κινητικότητα της γλώσσας
• Δυσκολία στην ομιλία
• Οδοντοστοιχίες που δεν εφαρμόζουν πλέον σωστά
• Αίσθημα καύσου στον στοματικό βλεννογόνο
• Χαλαρά δόντια
• Πονοκέφαλος
• Πόνος στον αυχένα
• Χρόνιος βήχας, συμπεριλαμβανομένου του βήχα με αίμα
• Διόγκωση των λεμφαδένων
• Πόνος στο λαιμό
• Πόνος στο αυτί

Πώς διακρίνετε τον καρκίνο της στοματικής κοιλότητας από τις άφθες;

Στα αρχικά στάδια, οι άφθες και ο καρκίνος της στοματικής κοιλότητας μπορεί να μοιάζουν πολύ. Και στις δύο περιπτώσεις, μπορεί να εμφανιστούν λευκές κηλίδες στη στοματική κοιλότητα. Ωστόσο, οι άφθες είναι απλώς μια υπερβολική αντίδραση του ανοσοποιητικού συστήματος στο στρες ή σε μια ασθένεια και συνήθως εξαφανίζονται μέσα σε δύο εβδομάδες αν δεν αντιμετωπιστούν. Ο καρκίνος της στοματικής κοιλότητας, από την άλλη πλευρά, επιδεινώνεται αντί να βελτιώνεται αν αφεθεί χωρίς θεραπεία.

Διαβάστε περισσότερα: Στοματικές άφθες

Προχωρημένο στάδιο

Εάν ο καρκίνος της στοματικής κοιλότητας δεν αναγνωριστεί σε πρώιμο στάδιο, τα συμπτώματα επιδεινώνονται και μπορεί να εμφανιστούν νέα:

• Ανοιχτές πληγές
• Οζίδια
• Κόπωση/λήθαργος
• Απώλεια όρεξης
• Μειωμένες ικανότητες
• Απώλεια βάρους
• Μεταστάσεις στους τραχηλικούς λεμφαδένες και σε άλλα όργανα
• Ο όγκος διαπερνά το δέρμα ή αναπτύσσεται στο σαγόνι

Πού εμφανίζεται ο καρκίνος της στοματικής κοιλότητας;

Ο καρκίνος της στοματικής κοιλότητας μπορεί να αναπτυχθεί οπουδήποτε στην στοματική κοιλότητα. Υπάρχουν οι ακόλουθοι τύποι καρκίνου της στοματικής κοιλότητας:

• Καρκίνος της γλώσσας (τεχνικός όρος: πλακώδες καρκίνωμα της γλώσσας)
• Καρκίνος των χειλιών (τεχνικός όρος: πλακώδες καρκίνωμα των χειλιών)
• Καρκίνος των ούλων (τεχνικός όρος: πλακώδες καρκίνωμα των ούλων)
• Καρκίνος του δαπέδου του στόματος (τεχνικός όρος: καρκίνωμα πλακωδών κυττάρων του δαπέδου του στόματος)
• Καρκίνος της υπερώας (τεχνικός όρος: πλακώδες καρκίνωμα της υπερώας)
• Καρκίνος της γνάθου (τεχνικός όρος: καρκίνωμα πλακωδών κυττάρων της γνάθου)
• Καρκίνος των αμυγδαλών (τεχνικός όρος: καρκίνωμα πλακωδών κυττάρων των αμυγδαλών)
• Καρκίνος των σιελογόνων αδένων (τεχνικός όρος: όγκος του παρωτιδικού αδένα)

Ο καρκίνος της στοματικής κοιλότητας μπορεί επίσης να αναπτυχθεί στο εσωτερικό των παρειών. Ωστόσο, δεν υπάρχει τεχνικός όρος για αυτόν τον τύπο καρκίνου της στοματικής κοιλότητας.

Αιτίες και παράγοντες κινδύνου: Τι προκαλεί τον καρκίνο της στοματικής κοιλότητας;

Οι ακριβείς αιτίες του καρκίνου της στοματικής κοιλότητας δεν είναι ακόμη πλήρως γνωστές. Οι ιατροί υποψιάζονται ότι υπάρχει κληρονομική συνιστώσα. Ωστόσο, έχει αποδειχθεί επιστημονικά ότι ορισμένες συνήθειες του τρόπου ζωής αυξάνουν σημαντικά τον κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου της στοματικής κοιλότητας. Σε εξαιρετικές περιπτώσεις, ωστόσο, ο καρκίνος της στοματικής κοιλότητας μπορεί να εμφανιστεί και χωρίς προφανή λόγο.

Καρκίνος της στοματικής κοιλότητας λόγω καπνίσματος και κατανάλωσης αλκοόλ

Οι καπνιστές που πίνουν αλκοόλ τακτικά έχουν 30 φορές περισσότερες πιθανότητες να αναπτύξουν καρκίνο της στοματικής κοιλότητας σε σύγκριση με όσους δεν καπνίζουν και καταναλώνουν πολύ λίγο αλκοόλ. Αυτό οφείλεται στο γεγονός ότι οι νιτροζαμίνες στον καπνό του τσιγάρου μπορούν να διεισδύσουν στα κύτταρα και να αλλοιώσουν το γενετικό τους υλικό. Ωστόσο, δεν αναπτύσσουν όλοι οι καπνιστές καρκίνο της στοματικής κοιλότητας και δεν είναι όλοι οι ασθενείς με καρκίνο της στοματικής κοιλότητας καπνιστές. Περίπου το 25% των ατόμων που πάσχουν από την ασθένεια δεν ανήκουν σε αυτήν την ομάδα κινδύνου.

Κακή στοματική υγιεινή και ερεθισμός του στοματικού βλεννογόνου

Η κακή στοματική υγιεινή και ο συνεχής ερεθισμός του στοματικού βλεννογόνου – για παράδειγμα λόγω κακής εφαρμογής οδοντοστοιχιών, οδοντικών σφραγισμάτων ή αιχμηρών δοντιών – είναι επίσης πιθανές αιτίες καρκίνου του στόματος. 

Ιοί ανθρώπινου θηλώματος (HPV) 

Ο ιός των ανθρώπινων θηλωμάτων (HPV) έχει εντοπιστεί σε ορισμένους όγκους του στόματος. Αυτός ο ιός είναι γνωστός κυρίως ως αιτία καρκίνου του τραχήλου της μήτρας και μπορεί να μεταδοθεί μέσω του στοματικού σεξ. Οι άνδρες καπνιστές που έχουν είχε πέντε ή περισσότερες γυναίκες ως σεξουαλικές συντρόφους στο στόμα έχουν αυξημένο κίνδυνο να αναπτύξουν καρκίνο της στοματικής κοιλότητας. Οι λοιμώξεις από τον ιό HPV είναι η κύρια αιτία καρκίνου της στοματικής κοιλότητας σε άτομα κάτω των 30 ετών. Αποτελούν ιδιαίτερα συχνή αιτία καρκίνου της στοματικής κοιλότητας του λαιμού και των αμυγδαλών. Περίπου το 70% των καρκινωμάτων σε αυτές τις περιπτώσεις σχετίζονται με τον HPV.  

Διαβάστε περισσότερα: Τι πρέπει να κάνετε σε περίπτωση λοίμωξης από HPV;

Κακή διατροφή

Η κακή διατροφή μπορεί επίσης να σας εκθέσει σε κίνδυνο ανάπτυξης καρκίνου της στοματικής κοιλότητας. Αυτό ισχύει ιδιαίτερα για μια διατροφή με υψηλή πρόσληψη κρέατος και καμένων και πολύ τηγανισμένων τροφίμων. Το τηγάνισμα και το ψήσιμο τροφίμων που περιέχουν νιτρώδη άλατα, όπως αλλαντικά ή λουκάνικα, μπορεί να παράγει καρκινογόνες νιτροζαμίνες. 

Διάγνωση: Πώς ανιχνεύουν οι γιατροί τον καρκίνο της στοματικής κοιλότητας;

Εάν έχετε την παραμικρή υποψία ότι μπορεί να πάσχετε από καρκίνο της στοματικής κοιλότητας, συμβουλευτείτε έναν γιατρό το συντομότερο δυνατόν, ώστε να αποτρέψετε την εξάπλωση της νόσου σε όλο το σώμα σας. Ανακαλύψτε όλα όσα πρέπει να γνωρίζετε για την έγκαιρη διάγνωση του καρκίνου παρακάτω:

Ποιον γιατρό πρέπει να επισκεφτείτε εάν υποψιάζεστε ότι πάσχετε από καρκίνο της στοματικής κοιλότητας;

Οι οδοντίατροι, οι ωτορινολαρυγγολόγοι και οι ορθοδοντικοί συχνά αναγνωρίζουν ανωμαλίες στην στοματική κοιλότητα κατά τη διάρκεια των τακτικών ελέγχων ή της θεραπείας άλλων στοματικών παθήσεων. Εάν υπάρχει υποψία καρκίνου της στοματικής κοιλότητας, μπορείτε πρώτα να πάτε να το επανεξετάσει ο οικογενειακός σας γιατρός. Στη συνέχεια, θα σας παραπέμψει σε ωτορινολαρυγγολόγο ή ογκολόγο, έναν γιατρό που ειδικεύεται στη θεραπεία του καρκίνου. Ορισμένοι οδοντίατροι και ογκολόγοι προσφέρουν επίσης ειδικές ιατρικές εξετάσεις για την έγκαιρη διάγνωση. Ο οικογενειακός σας γιατρός πρέπει να είναι ο πρώτος σας σταθμός για να συζητήσετε τυχόν ανησυχίες που μπορεί να έχετε.

Ποιες εξετάσεις πραγματοποιούνται για τη διάγνωση του καρκίνου της στοματικής κοιλότητας;

Εάν υπάρχει υποψία καρκίνου του στόματος, ο γιατρός θα εξετάσει πρώτα το στόμα και το λαιμό σας χρησιμοποιώντας ένα ενδοσκόπιο και θα πάρει ένα μικρό δείγμα ιστού (βιοψία) για να διαπιστώσει εάν υπάρχουν καρκινικά κύτταρα. Το δείγμα ιστού μπορεί να χρησιμοποιηθεί για να προσδιοριστεί εάν ο όγκος έχει ήδη αναπτυχθεί ή εάν ο καρκίνος του στόματος βρίσκεται ακόμη σε πρώιμο στάδιο, ποιος είναι ο τύπος του όγκου και πόσο επιθετικός είναι.

Οι ακόλουθες πρόσθετες εξετάσεις μπορούν να χρησιμοποιηθούν για να προσδιοριστεί η σοβαρότητα του όγκου και να ανιχνευθούν πιθανές μεταστάσεις:

• Αξονική τομογραφία (CT) ή μαγνητική τομογραφία (MRI) του λαιμού και του όγκου
• Υπερηχογράφημα των τραχηλικών λεμφαδένων
• Ακτινογραφίες της άνω και κάτω γνάθου

Ο γιατρός θα αποφασίσει ποιες διαγνωστικές διαδικασίες είναι οι καταλληλότερες για την κατάστασή σας. 

Ταξινόμηση του όγκου

Ο τύπος της θεραπείας και οι πιθανότητες ανάρρωσης εξαρτώνται κυρίως από το μέγεθος του όγκου και από το αν έχει εξαπλωθεί ή όχι κατά τη στιγμή της διάγνωσης, καθώς και από τις πραγματικές ιδιότητες του ιστού του όγκου.

Προσδιορισμός της ομοιότητας με τα φυσιολογικά κύτταρα του στοματικού βλεννογόνου

Όσο μεγαλύτερη είναι η ομοιότητα μεταξύ των καρκινικών κυττάρων και των φυσιολογικών υγιών κυττάρων, τόσο καλύτερες είναι οι πιθανότητες επιτυχίας της θεραπείας. Οι ιατροί διακρίνουν τέσσερις βαθμούς όγκου:

• G1: Τα καρκινικά κύτταρα εξακολουθούν να μοιάζουν γενικά με τα φυσιολογικά υγιή κύτταρα. Αυτό σημαίνει ότι ο όγκος είναι λιγότερο επιθετικός και κακοήθης.
• G2: Τα καρκινικά κύτταρα δεν μοιάζουν πλέον με τα φυσιολογικά υγιή κύτταρα του στοματικού βλεννογόνου. Ο όγκος είναι κακοήθης.
• G3: Τα καρκινικά κύτταρα έχουν μικρή ομοιότητα με τον υγιή ιστό και ο όγκος είναι κακοήθης και επιθετικός. Μπορεί να αναπτυχθούν μεταστάσεις.
• G4: Ο όγκος είναι πολύ κακοήθης και ο ιστός του όγκου δεν μοιάζει πλέον με τον φυσιολογικό ιστό. Τείνει να αναπτύσσεται πολύ γρήγορα και μπορεί επίσης να σχηματίσει μεταστάσεις. 

Ταξινόμηση TNM

Οι ιατροί σε όλο τον κόσμο χρησιμοποιούν επίσης την ταξινόμηση TNM για να προσδιορίσουν το μέγεθος του όγκου και την παρουσία λεμφαδενικής εμπλοκής και μεταστάσεων.

Μέγεθος όγκου (T):

• T0: Δεν υπάρχουν ενδείξεις όγκου
• TiS: Προκαταρκτικό στάδιο καρκίνου της στοματικής κοιλότητας που επηρεάζει μόνο το ανώτερο στρώμα των κυττάρων
• T1: Ο όγκος έχει διάμετρο 2 cm ή λιγότερο
• T2: Ο όγκος έχει διάμετρο μεταξύ 2 και 4 cm
• T3: Ο όγκος έχει διάμετρο μεγαλύτερη από 4 cm
• T4: Ο όγκος έχει εξαπλωθεί σε γειτονικούς ιστούς (π.χ. αγγεία, νεύρα ή οστά), ανεξάρτητα από το μέγεθός του. 

Λεμφαδένες που έχουν προσβληθεί (N):

• N0: Κανένας λεμφαδένας δεν έχει προσβληθεί από καρκίνο.
• N1: Ο καρκίνος έχει εξαπλωθεί σε έναν λεμφαδένα
• N2: Ο καρκίνος έχει εξαπλωθεί σε αρκετούς λεμφαδένες.

Μεταστάσεις (M):

• M0: Δεν έχουν βρεθεί μεταστάσεις.
• M1: Έχουν σχηματιστεί μεταστάσεις.

Όσο χαμηλότερη είναι η βαθμολογία TNM, τόσο μεγαλύτερες είναι οι πιθανότητες επιτυχίας της θεραπείας, καθώς ο όγκος είναι ακόμα μικρός και εντοπισμένος χωρίς μεταστάσεις.

Θεραπεία του καρκίνου της στοματικής κοιλότητας

Η καταλληλότερη θεραπεία δεν εγκρίνεται από έναν μόνο γιατρό, αλλά από μια ομάδα ειδικών από τους ακόλουθους κλάδους:

• Στοματική και γναθοπροσωπική χειρουργική
• Οδοντιατρική
• Χειρουργική αυτιού, μύτης και λαιμού
• Ακτινοθεραπεία
• Ογκολογία
• Παθολογία
• Ακτινολογία
• Εάν είναι απαραίτητο: Νευροχειρουργική και πλαστική χειρουργική

Σε εξειδικευμένες κλινικές για τον καρκίνο της στοματικής κοιλότητας, οι ειδικοί συναντώνται σε τακτικές πολυεπιστημονικές διασκέψεις για να συζητήσουν τις περιπτώσεις των μεμονωμένων ασθενών και να προτείνουν τις καλύτερες θεραπευτικές στρατηγικές. Ωστόσο, η τελική απόφαση ανήκει πάντα στον ασθενή.

Παρακάτω παρουσιάζεται μια επισκόπηση των συνήθων μορφών θεραπείας για τον καρκίνο της στοματικής κοιλότητας. Για περισσότερες λεπτομέρειες, ανατρέξτε στον «μπλε οδηγό» (blaue Ratgeber) που εκδίδεται από τη Γερμανική Οργάνωση Βοήθειας κατά του Καρκίνου (Deutsche Krebshilfe) ή στις οδηγίες για τους ασθενείς σχετικά με τον καρκίνο της στοματικής κοιλότητας (Patientenleitlinie Mundhöhlenkrebs) – ένα περιεκτικό φυλλάδιο που έχει συνταχθεί για τους ασθενείς από την Ένωση Επιστημονικών Ιατρικών Εταιρειών της Γερμανίας (Arbeitsgemeinschaft der Wissenschaftlichen Medizinischen Fachgesellschaften e. V., AWMF), σε συνεργασία με τη Γερμανική Εταιρεία Καρκίνου (Deutsche Krebsgesellschaft e. V., DKG) και τη Γερμανική Οργάνωση Βοήθειας για τον Καρκίνο (Deutsche Krebshilfe, DKH). Αυτά τα έγγραφα περιλαμβάνουν επίσης σημαντικές πληροφορίες σχετικά με τα δικαιώματα των ασθενών.

Θεραπευτική φροντίδα και παρηγορητική φροντίδα

Εάν ο καρκίνος βρίσκεται ακόμη σε αρχικό στάδιο και δεν έχει εξελιχθεί, οι πιθανότητες ανάρρωσης είναι καλές. Αυτό ονομάζεται θεραπευτική φροντίδα ή θεραπεία. Με άλλα λόγια, ο στόχος της θεραπείας είναι η πλήρης αφαίρεση του όγκου.

Ωστόσο, εάν ο καρκίνος της στοματικής κοιλότητας είναι ήδη σε τόσο προχωρημένο στάδιο που είναι ανίατος, για παράδειγμα επειδή έχουν σχηματιστεί μεταστάσεις σε ζωτικά όργανα και η νόσος βρίσκεται στο τελικό στάδιο, αναφέρεται ως παρηγορητική φροντίδα ή θεραπεία. Σε αυτή την περίπτωση, ο στόχος δεν είναι η αφαίρεση του όγκου και η καταπολέμηση του καρκίνου, αλλά η βελτίωση της ποιότητας ζωής του ασθενούς και η εστίαση στην ανακούφιση των συμπτωμάτων και την παράταση της ζωής του. Σε αυτή την περίπτωση, για παράδειγμα, χρησιμοποιούνται φάρμακα για να σταματήσει η ανάπτυξη του όγκου (χημειοθεραπεία). 

Χειρουργική επέμβαση και ανακατασκευή σε περίπτωση καρκίνου της στοματικής κοιλότητας

Η θεραπευτική αγωγή του καρκίνου της στοματικής κοιλότητας περιλαμβάνει γενικά τη χειρουργική αφαίρεση του όγκου υπό γενική αναισθησία. Για λόγους ασφαλείας, οι χειρουργοί πρέπει επίσης να αφαιρέσουν μέρος του υγιούς ιστού. Εάν ο όγκος μπορεί να αφαιρεθεί με ασφάλεια κατά τη διάρκεια της χειρουργικής επέμβασης, υπάρχουν καλές πιθανότητες να μην επανέλθει. Εάν ο καρκίνος έχει ήδη εξαπλωθεί στους λεμφαδένες, αφαιρούνται και αυτοί. Οι χειρουργοί αφαιρούν τακτικά τους τραχηλικούς λεμφαδένες στην προσβεβλημένη πλευρά ως προληπτικό μέτρο, ακόμη και αν δεν έχουν βρεθεί καρκινικά κύτταρα. Κρυφές μεταστάσεις στους λεμφαδένες εμφανίζονται σε περίπου 20 έως 40 τοις εκατό των ασθενών με καρκίνο της στοματικής κοιλότητας και είναι τόσο μικρές που δεν μπορούν να ανιχνευθούν στις απεικονίσεις.

Η ανακατασκευή της προσβεβλημένης περιοχής πραγματοποιείται συχνά κατά τη διάρκεια της ίδιας χειρουργικής επέμβασης. Όπου είναι δυνατόν, οι χειρουργοί λαμβάνουν ιστό από άλλο μέρος του σώματος, π.χ. δέρμα, μυς ή οστό, και τον μεταμοσχεύουν στην περιοχή που χρειάζεται αποκατάσταση. Σε ορισμένες περιπτώσεις, χρησιμοποιούνται επίσης εξαρτήματα από πλαστικό ή μέταλλο. Από τη μία πλευρά, ο στόχος της ανακατασκευής είναι να διασφαλιστεί ότι οι βασικές λειτουργίες, όπως η μάσηση, η ομιλία, η αναπνοή και η κατάποση, μπορούν να συνεχιστούν ή να αποκατασταθούν γρήγορα μετά τη χειρουργική επέμβαση. Από την άλλη πλευρά, οι χειρουργοί προσπαθούν επίσης να αποκαταστήσουν όσο το δυνατόν περισσότερο την εξωτερική εμφάνιση του ασθενούς. Ωστόσο, δεν είναι πάντα δυνατό να αφαιρεθεί ένας όγκος και να πραγματοποιηθεί ανακατασκευαστική χειρουργική επέμβαση κατά τη διάρκεια της ίδιας διαδικασίας. Μερικές φορές είναι απαραίτητες μία ή περισσότερες επακόλουθες χειρουργικές επεμβάσεις μετά την αρχική επέμβαση.

Εάν ο όγκος δεν μπορεί να αφαιρεθεί πλήρως, η χειρουργική επέμβαση συνήθως ακολουθείται από ακτινοθεραπεία και/ή χημειοθεραπεία.

Ακτινοθεραπεία για καρκίνο της στοματικής κοιλότητας

Η ακτινοθεραπεία είναι ένα βασικό μέτρο στη θεραπευτική αγωγή και μπορεί να χρησιμοποιηθεί είτε μόνη της είτε σε συνδυασμό με χειρουργική επέμβαση ή χημειοθεραπεία. Βοηθά στην αύξηση των πιθανοτήτων ανάρρωσης. Επιπλέον, περιλαμβάνει έναν ακτινοθεραπευτή που κατευθύνει ακτίνες Χ υψηλής ενέργειας απευθείας στον όγκο, εξασφαλίζοντας έτσι ότι τα καρκινικά κύτταρα δεν μπορούν πλέον να διαιρούνται και τελικά να πεθαίνουν. Ακτινοβολία χαμηλότερης έντασης χορηγείται στον ιστό γύρω από τον όγκο. Η ακτινοθεραπεία χωρίζεται σε διάφορες συνεδρίες που διαρκούν ημέρες ή εβδομάδες – συνήθως πέντε φορές την εβδομάδα για περίοδο πέντε έως επτά εβδομάδων.

Η ακτινοθεραπεία μπορεί επίσης να επηρεάσει αρνητικά τα γειτονικά υγιή κύτταρα. Ωστόσο, η τεχνολογία αιχμής επιτρέπει την κατεύθυνση των ακτίνων απευθείας στον όγκο, καταστρέφοντας έτσι κυρίως τα καρκινικά κύτταρα. Οι μεμονωμένες συνεδρίες θεραπείας διαρκούν συνήθως μόνο λίγα λεπτά.

Συνήθως, η ακτινοβολία χορηγείται μέσω του δέρματος στην πληγείσα περιοχή. Σε μεμονωμένες περιπτώσεις – με πολύ μικρούς, αργά αναπτυσσόμενους όγκους – η ακτινοθεραπεία μπορεί επίσης να χορηγηθεί από το εσωτερικό του σώματος.

Πιθανές παρενέργειες της ακτινοθεραπείας:

• Ερεθισμός του δέρματος και του στοματικού βλεννογόνου
• Ξηροστομία
• Αλλαγή της γεύσης
• Δυσκολία στην κατάποση
• Κατακράτηση υγρών
• Κόπωση
• Πονοκέφαλος
• Γαστρεντερικά προβλήματα
• Μειωμένη γονιμότητα
• Η ακτινοθεραπεία μπορεί επίσης να αυξήσει τον κίνδυνο εμφάνισης δεύτερου όγκου.

Ιατρική θεραπεία του καρκίνου της στοματικής κοιλότητας

Όσον αφορά τις θεραπείες ιατρικής αγωγής, γίνεται διάκριση μεταξύ χημειοθεραπείας και ανοσοθεραπείας. Στην πραγματικότητα, και οι δύο μορφές θεραπείας μπορούν να εφαρμοστούν ταυτόχρονα ως χημειοανοσοθεραπεία.

Χημειοθεραπεία

Η χημειοθεραπεία περιλαμβάνει τη χορήγηση φαρμάκων στους ασθενείς που εμποδίζουν την κυτταρική διαίρεση και εξασφαλίζουν ότι ο όγκος δεν μπορεί να εξαπλωθεί περαιτέρω. Στην θεραπευτική φροντίδα, η χημειοθεραπεία μπορεί να χρησιμοποιηθεί παράλληλα με τη χειρουργική επέμβαση ή την ακτινοθεραπεία, ενώ στην παρηγορητική φροντίδα αποτελεί τη μοναδική θεραπεία. Η χημειοθεραπεία χορηγείται συνήθως σε νοσοκομείο. Γενικά, τα φάρμακα χορηγούνται ενδοφλεβίως για διάστημα αρκετών ημερών. Η θεραπεία επαναλαμβάνεται σε συγκεκριμένα χρονικά διαστήματα, με διαλείμματα δύο έως τριών εβδομάδων μεταξύ τους. Η διάρκεια της χημειοθεραπείας καθορίζεται από τον τρόπο με τον οποίο ο όγκος ανταποκρίνεται σε αυτήν και από την ανεκτικότητα του ασθενούς.

Η χημειοθεραπεία καταστρέφει αδιακρίτως όλα τα κύτταρα που διαιρούνται γρήγορα, πράγμα που σημαίνει ότι επηρεάζεται ένα μεγάλο ποσοστό καρκινικών κυττάρων, αλλά δυστυχώς και υγιή κύτταρα. Επομένως, η χημειοθεραπεία μπορεί να προκαλέσει μια σειρά από παρενέργειες:

• Εμετός, ναυτία και διάρροια
• Τριχόπτωση
• Δερματικά προβλήματα
• Λοιμώξεις του στοματικού βλεννογόνου
• Εξάντληση και κόπωση
• Εξασθένηση του ανοσοποιητικού συστήματος
• Χαμηλός αριθμός ερυθρών ή λευκών αιμοσφαιρίων, χαμηλός αριθμός αιμοσφαιρίων
• Βλάβη στα νεφρά, το ήπαρ, τον μυελό των οστών και την ακοή
• Ξηροστομία
• Δυσλειτουργία των σιελογόνων αδένων

Ανοσοθεραπεία

Η ανοσοθεραπεία χρησιμοποιείται μόνη της ή σε συνδυασμό με χημειοθεραπεία στην παρηγορητική φροντίδα ασθενών με καρκίνο της στοματικής κοιλότητας. Αντί να επιτίθεται στα καρκινικά κύτταρα, η ανοσοθεραπεία ενεργοποιεί την αντίδραση του ανοσοποιητικού συστήματος του οργανισμού κατά των όγκων. Στους ασθενείς με καρκίνο, τα καρκινικά κύτταρα έχουν αναπτύξει μοναδικά χαρακτηριστικά για να αποφεύγουν το ανοσοποιητικό σύστημα και να πολλαπλασιάζονται χωρίς να αναγνωρίζονται. Για να το επιτύχουν αυτό, αυξάνουν τη δραστηριότητα των μορίων «σημείων ελέγχου», τα οποία στη συνέχεια εμποδίζουν τα ανοσοκύτταρα να επιτεθούν στα καρκινικά κύτταρα. Τα φάρμακα που χρησιμοποιούνται στην ανοσοθεραπεία περιέχουν αντισώματα που μπορούν να μπλοκάρουν τα σημεία ελέγχου και έτσι να εκθέσουν τα καρκινικά κύτταρα στο ανοσοποιητικό σύστημα. Αυτό επιτρέπει στο ανοσοποιητικό σύστημα να αναγνωρίσει τα καρκινικά κύτταρα και να τα καταστρέψει. Τα φάρμακα χορηγούνται στους ασθενείς ενδοφλεβίως.

Οι ιατροί αναμένουν ότι η ανοσοθεραπεία θα έχει λιγότερες παρενέργειες στα υγιή κύτταρα από τη χημειοθεραπεία. Ωστόσο, οι σημαντικές παρενέργειες δεν είναι ασυνήθιστες:

• Δερματικά εξανθήματα
• Κνησμός
• Ανεπάρκεια μαγνησίου
• Πυρετός
• Ρίγη
• Ζάλη
• Δύσπνοια
• Λοίμωξη του στοματικού βλεννογόνου
• Αυξημένες τιμές ηπατικών ενζύμων
• Πονοκέφαλος
• Διάρροια, ναυτία και έμετος

Αποκατάσταση 

Η θεραπεία του καρκίνου της στοματικής κοιλότητας συνήθως ακολουθείται από αποκατάσταση – γνωστή και ως «ρεχάμπ» – προκειμένου να προετοιμαστούν οι ασθενείς τόσο σωματικά όσο και ψυχικά για την επιστροφή τους στην καθημερινή τους ζωή. Η αποκατάσταση μπορεί να πραγματοποιηθεί είτε σε εξειδικευμένη κλινική αποκατάστασης είτε σε εξωτερικούς ασθενείς. Κατά κανόνα, η παραμονή σε κλινική αποκατάστασης διαρκεί τρεις εβδομάδες. Μια ομάδα ειδικών που ειδικεύονται στη φυσιοθεραπεία, την ψυχολογία, την ιατρική, τη νοσηλευτική και την κοινωνική εργασία καταρτίζει ένα πρόγραμμα για να βοηθήσει τους ασθενείς να επανενταχθούν στην καθημερινή τους ζωή. Το πρόγραμμα περιλαμβάνει, για παράδειγμα, θεραπεία με άσκηση, τεχνικές χαλάρωσης, συμβουλευτική διατροφής, ψυχολογική υποστήριξη και ομαδική θεραπεία, καθώς και περαιτέρω πληροφορίες σχετικά με την ασθένεια. 

Μετεγχειρητική φροντίδα

Δεδομένου ότι ο καρκίνος της στοματικής κοιλότητας μπορεί να επανέλθει ακόμη και μετά από επιτυχημένη χειρουργική επέμβαση ή ακτινοθεραπεία, είναι σημαντικό οι ασθενείς να υποβάλλονται σε τακτικές εξετάσεις μετά τη θεραπεία, ώστε να διασφαλίζεται ότι τυχόν υποτροπές ή δευτερογενείς καρκίνοι (μεταστάσεις) μπορούν να ανιχνευθούν και να αντιμετωπιστούν το συντομότερο δυνατό. Οι εξετάσεις μετά τη θεραπεία μπορούν να πραγματοποιηθούν από τον οικογενειακό σας γιατρό ή έναν κλινικό ογκολόγο.

Συνοδευτικά θεραπευτικά μέτρα

Η θεραπεία του καρκίνου δεν αφορά μόνο την καταπολέμηση του όγκου, αλλά και τη μείωση των παρενεργειών της θεραπείας στο ελάχιστο δυνατό. Ως εκ τούτου, οι ακόλουθες θεραπείες συχνά συνοδεύουν τη θεραπεία του καρκίνου:

Οδοντιατρική θεραπεία    

Οι πιο συχνές παρενέργειες της ακτινοθεραπείας για τον καρκίνο της στοματικής κοιλότητας περιλαμβάνουν λοιμώξεις του στοματικού βλεννογόνου και μόνιμη ξηροστομία. Επιπλέον, τα δόντια, τα οστά της γνάθου και οι σιελογόνες αδένες μπορεί να υποστούν βλάβη. Εάν οι σιελογόνες αδένες υποστούν μόνιμη βλάβη, χάνεται η αποτελεσματικότητα του σάλιου στη διατήρηση ενός σχετικά ουδέτερου pH στη στοματική κοιλότητα και τα δόντια του ασθενούς είναι γενικά πιο ευαίσθητα στην τερηδόνα (ακτινοβολική τερηδόνα). Εάν τα δόντια πρέπει να εξαχθούν κατά τη διάρκεια της θεραπείας, η επούλωση της οδοντικής κοιλότητας μπορεί να διαρκέσει περισσότερο από το κανονικό. Επομένως, είναι ζωτικής σημασίας ο οδοντίατρος να εξετάσει διεξοδικά και να προετοιμάσει την στοματική κοιλότητα πριν από τη θεραπεία: Ο οδοντίατρος θα αφαιρέσει την πλάκα και τον τρυγία, θα τοποθετήσει οδοντικά σφραγίσματα και, εάν είναι απαραίτητο, θα εξαγάγει δόντια.

Σημαντικό: Οι χρήστες οδοντοστοιχιών δεν πρέπει να φορούν τις οδοντοστοιχίες τους κατά τη διάρκεια της θεραπείας του καρκίνου. Αυτό βοηθά στην πρόληψη της ανάπτυξης σημείων πίεσης που δεν επουλώνονται καλά.

Διατροφή για ασθενείς με καρκίνο της στοματικής κοιλότητας

Οι λοιμώξεις και ο πόνος στον στοματικό βλεννογόνο δεν είναι ασυνήθιστοι κατά τη διάρκεια της θεραπείας του καρκίνου της στοματικής κοιλότητας, καθιστώντας το φαγητό και το μάσημα κάπως δύσκολα. Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, οι πάσχοντες πρέπει να τρώνε κυρίως πουρέ και μαλακά τρόφιμα και να αποφεύγουν τα όξινα τρόφιμα, όπως τα πορτοκάλια και τα λεμόνια. Οι ασθενείς μπορεί επίσης να χρειαστεί να τρέφονται ενδοφλεβίως για ένα μικρό χρονικό διάστημα.  

Λογοθεραπεία  

Η χειρουργική επέμβαση για τη θεραπεία του καρκίνου του στόματος μπορεί επίσης να επηρεάσει την ικανότητα ενός ατόμου να μιλάει σωστά. Επιπλέον, μπορεί να εμφανιστούν προβλήματα κατάποσης. Αυτό συμβαίνει ιδιαίτερα σε περιπτώσεις όπου έχει χρειαστεί να αφαιρεθούν τμήματα της γλώσσας. Η λογοθεραπεία αποτελεί, επομένως, συχνά αναπόσπαστο μέρος της θεραπείας του καρκίνου και έχει ως στόχο την αποκατάσταση της ικανότητας να μιλάει σωστά ο ασθενής.

Ψυχο-ογκολογική υποστήριξη

Η διάγνωση του καρκίνου μπορεί να είναι ένα τεράστιο σοκ, με πολλούς ανθρώπους να βιώνουν άγχος και κατάθλιψη. Ευτυχώς, οι ψυχο-ογκολόγοι είναι συνήθως διαθέσιμοι για να βοηθήσουν. Οι ψυχο-ογκολόγοι προσφέρουν εξειδικευμένες υπηρεσίες ψυχολογικής φροντίδας σε άτομα που πάσχουν από καρκίνο. Τα άτομα που πάσχουν συχνά επωφελούνται από το να μοιράζονται τις εμπειρίες τους από τον καρκίνο, καθώς και τους φόβους και τις ανησυχίες τους με έναν αξιόπιστο επαγγελματία υγείας. Η οικογένεια και οι φίλοι μπορούν επίσης να ενταχθούν στην ψυχο-ογκολογική υποστήριξη των ασθενών.

Πρόσθετες προσφορές φροντίδας

Υπάρχουν πολυάριθμες οργανώσεις υποστήριξης που παρέχουν ολοκληρωμένες πληροφορίες για τον καρκίνο και προσφέρουν επίσης βοήθεια στην καθημερινή ζωή και σε τυχόν νομικά ζητήματα που μπορεί να προκύψουν. Αυτές περιλαμβάνουν, για παράδειγμα, ομάδες αυτοβοήθειας, κοινωνικές υπηρεσίες και φιλανθρωπικές οργανώσεις παροχής συμβουλευτικής για τον καρκίνο. Επιπλέον, υπάρχουν επίσης ειδικά προγράμματα για συγγενείς ατόμων με καρκίνο. Οι ιδιωτικές εταιρείες ασφάλισης υγείας και οι οργανώσεις υποστήριξης μπορούν να σας κατευθύνουν προς περαιτέρω υπηρεσίες. 

Προληπτικά μέτρα: Τι μπορείτε να κάνετε για να προλάβετε τον καρκίνο της στοματικής κοιλότητας

Ευτυχώς, υπάρχουν πολλά πράγματα που μπορείτε να κάνετε για να αποτρέψετε την εμφάνιση καρκίνου του στόματος. Να θυμάστε ότι έχετε τον πλήρη έλεγχο των κύριων αιτίων: 

Σταματήστε το κάπνισμα και μειώστε την κατανάλωση αλκοόλ

Οι καπνιστές που πίνουν αλκοόλ τακτικά – όπως αναφέρθηκε προηγουμένως – έχουν 30 φορές περισσότερες πιθανότητες να αναπτύξουν καρκίνο του στόματος σε σύγκριση με όσους δεν καπνίζουν και καταναλώνουν πολύ λίγο αλκοόλ. Εάν καπνίζετε και καταναλώνετε αλκοολούχα ποτά τακτικά, ίσως θα πρέπει να σκεφτείτε να κόψετε αυτές τις συνήθειες.

Το κάπνισμα όχι μόνο αυξάνει τον κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου του στόματος, αλλά βρίσκεται στην κορυφή της λίστας των παραγόντων κινδύνου για όλες τις στοματικές και οδοντικές παθήσεις – από ξηροστομία έως τερηδόνα και περιοδοντίτιδα. Οι πνεύμονές σας θα αναπνεύσουν με ανακούφιση αν σταματήσετε το κάπνισμα, και το συκώτι σας θα χαρεί για τις παρατεταμένες διακοπές από την αποτοξίνωση του αλκοόλ.   

Καλή στοματική υγιεινή

Η κακή στοματική υγιεινή αποτελεί επίσης παράγοντα κινδύνου για τον καρκίνο της στοματικής κοιλότητας. Αν και το βούρτσισμα των δοντιών είναι κάτι που κάνουμε καθημερινά, υπάρχουν πολλά λάθη που μπορείτε να κάνετε – συχνά χωρίς καν να το γνωρίζετε. Παρακάτω έχουμε συγκεντρώσει μια επισκόπηση των βασικών στοιχείων για την πλήρη στοματική υγιεινή:

• Βουρτσίζετε τα δόντια σας τουλάχιστον δύο φορές την ημέρα για τρία λεπτά κάθε φορά, ιδανικά το πρωί μετά το πρωινό και το βράδυ πριν πάτε για ύπνο.
• Τοποθετήστε την οδοντόβουρτσα σε γωνία 45 μοιρών στο σημείο όπου τα δόντια συναντούν τα ούλα και σε γωνία με κλίση προς τα πάνω στην άνω γνάθο και με κλίση προς τα κάτω στην κάτω γνάθο, φροντίζοντας ώστε το μισό των ινών να βρίσκεται πάντα πάνω στα ούλα και το άλλο μισό πάνω στα δόντια.
• Βουρτσίστε τα δόντια σας από τη μία πλευρά στην άλλη απαλά και με πολύ μικρή πίεση, χρησιμοποιώντας μικρές, κυκλικές κινήσεις (στην άνω και κάτω γνάθο εστιάζοντας στις εσωτερικές, εξωτερικές και μασητικές επιφάνειες).
• Χρησιμοποιήστε μια μαλακή οδοντόβουρτσα και μια οδοντόκρεμα με φθόριο για να καθαρίσετε τα δόντια σας.
• Καθαρίζετε τα διαστήματα μεταξύ των δοντιών σας τουλάχιστον μία φορά την ημέρα με μια μεσοδόντια βούρτσα.
• Καθαρίζετε τη γλώσσα σας μία φορά την ημέρα με ξύστρα γλώσσας. 

Τακτικοί έλεγχοι

Εκτός από το να βουρτσίζετε καλά τα δόντια σας στο σπίτι, θα πρέπει επίσης να επισκέπτεστε τακτικά τον οδοντίατρο για έλεγχο. Τα εκπαιδευμένα μάτια ενός επαγγελματία υγείας είναι πιο πιθανό να αναγνωρίσουν ανωμαλίες στον στοματικό βλεννογόνο από ό,τι εσείς. Ο οδοντίατρός σας μπορεί ακόμη και να σας συστήσει να επισκεφθείτε έναν ωτορινολαρυγγολόγο για έλεγχο.

Αυτοεξέταση της στοματικής κοιλότητας

Ελέγχετε τακτικά την στοματική σας κοιλότητα για τυχόν σημάδια αλλαγής. Αυτό ισχύει ιδιαίτερα για λευκές, κόκκινες ή γκρι κηλίδες που δεν μπορούν να αφαιρεθούν, καθώς και για τραχιές ή σκληρυμένες περιοχές. Όπως αναφέρθηκε προηγουμένως, ζητήστε από έναν γιατρό να εξετάσει τέτοιες κηλίδες εάν δεν εξαφανιστούν από μόνες τους εντός 14 ημερών.

Η πρωτοβουλία « Let’s Talk About Mouth Cancer » συνιστά έναν εύκολο έλεγχο 5 σημείων. Το μόνο που χρειάζεστε είναι τα χέρια σας και έναν καθρέφτη:

1. Τραβήξτε τα χείλη σας προς τα πάνω ή προς τα κάτω και αναζητήστε τυχόν εξογκώματα, εξογκώματα ή αλλαγές στην υφή.
2. Τραβήξτε τα μάγουλά σας προς τα έξω για να δείτε το εσωτερικό τους. Ψάξτε για λευκές ή κόκκινες κηλίδες και χρησιμοποιήστε τον αντίχειρα και τον δείκτη σας για να ελέγξετε αν υπάρχουν έλκη, εξογκώματα ή ευαισθησία.
3. Βγάλτε τη γλώσσα σας και κοιτάξτε την επιφάνειά της για τυχόν αλλαγές στο χρώμα και την υφή. Τραβήξτε τη γλώσσα σας και κοιτάξτε και τις δύο πλευρές, στη συνέχεια σηκώστε την άκρη της γλώσσας σας για να εξετάσετε την κάτω πλευρά.
4. Εξετάστε το δάπεδο του στόματος σας. Σηκώστε την άκρη της γλώσσας σας προς το ουρανίσκο και γείρετε το κεφάλι σας προς τα εμπρός. Πιέστε απαλά με το δείκτη σας κατά μήκος του δαπέδου του στόματος σας για να εντοπίσετε τυχόν εξογκώματα, εξογκώματα, πρηξίματα ή έλκη.
5. Γείρετε το κεφάλι σας προς τα πίσω και ανοίξτε το στόμα σας για να ελέγξετε το ουρανίσκο.